1

2

3

4

5

 

Liczba katolików i liczba kościołów w Polsce

Dane o liczbie osób wyznania katolickiego co roku publikuje rocznik statystyczny opracowywany przez Główny Urząd Statystyczny. Cennym źródłem informacji są również statystyki samego Kościoła Katolickiego dotyczące liczby ochrzczonych w obrządku katolickim osób, chociaż nie uwzględniają one tych, którzy wystąpili z Kościoła dokonując formalnej apostazji lub po prostu wykazują mimo formalnej przynależności całkowitą obojętność religijną. Zgodnie z danymi udostępnianymi przez statystyków do Kościoła Katolickiego w Polsce należy 88,4 procent Polaków. Tyle osób zostało ochrzczonych. W liczbach bezwzględnych to około 38 milionów osób. Jednak praktykującymi wyznawcami, którzy uczestniczą w niedzielnych nabożeństwach jest zaledwie 41 procent ludności. Do komunii, będącej jednym z najważniejszych katolickich sakramentów, przystępuje około 16 procent populacji. Kościół dysponuje w naszym kraju ponad siedemnastoma tysiącami kaplic i kościołów. Dane zmieniają się z roku na rok. Każdego roku do chrztu oddawane są kolejne dzieci, pewna liczba osób w dorosłym wieku się nawraca, a pewna traci wiarę. Budowane są również nowe kościoły. Tradycja religii katolickiej wciąż pozostaje żywa, czego najlepszym dowodem jest obchodzenie świąt nawet przez osoby, które deklarują się jako niewierzące albo obojętne religijnie.

Hierarchiczna struktura Kościoła Katolickiego

Kościół Katolickie to nie tylko wspólnota wiernych. Jest on również sprawnie zorganizowaną instytucją o silnie zhierarchizowanej strukturze wynikającej z tradycji. Pierwsze wspólnoty chrześcijan starożytnych były zdecydowanie mniej hierarchiczne, ale wraz ze wzrostem liczebności katolików kolejne sobory czyli zebrania biskupów uznały, że taka struktura lepiej przysłuży się spójności i trwałości wspólnoty. Głową Kościoła i zwierzchnikiem wszystkich wyznawców katolicyzmu na świecie jest papież, kontynuujący godność świętego Piotra i czczony jako zastępca Jezusa. Wybierany jest podczas konklawe, a znakiem, że biskupi wybrali nowego papieża jest biały dym unoszący się nad Kaplicą Sykstyńską. Jeśli biskupi uznają, że konieczne jest zabranie się w kwestiach najwyższej rangi, zostaje zwołany sobór powszechny, któremu przewodniczy papież. Jedynie on może zatwierdzić uchwały soborowe podjęte przez zgromadzenie biskupów. Kościół podzielony jest na jednostki organizacyjne. Podstawową strukturę budują parafie i diecezje. Wydziela się ponadto dekanaty oraz prowincje kościelne nazywane metropoliami, zarządzane przez biskupów zajmujących stanowisko metropolitów. Rola, jaka odgrywają duchowni i wierni należący do laikatu jest ścisłe określona w doktrynie Kościoła i przepisach prawa kanonicznego.

Pismo i tradycja jako filary katolicyzmu

Wyznawcy katolickiego nurtu chrześcijaństwa opierają swoją wiarę na dwóch filarach. Pierwszym i najważniejszym źródłem prawd wiary jest Biblia, nazywana również Pismem Świętym, obejmująca kanoniczne księgi Starego i Nowego Testamentu. W ciągu ponad dwóch tysięcy lat chrześcijaństwa biblijny kanon kilkakrotnie był uzupełniany, a niektóre księgi, zwane apokryfami, z niego wyłączono. Obecna doktryna Kościoła Katolickiego rozumianego jako wspólnota wiernych czyli duchowieństwa i laikatu w równej mierze opiera się na prawdach zawartych w Piśmie Świętym, co na tradycji. Jako przekaz ustny niosący prawdy wiary jest ona zawsze pisana dużą literą. Tradycja od samego zarania wspólnoty chrześcijańskiej towarzyszyła przekazowi pisemnemu i była przekazywana z pokolenia na pokolenie, stając się z czasem częścią oficjalnej nauki Kościoła, między innymi w postaci dogmatów, takich jak chociażby dogmat o nieomylności papieża czy o niepokalanym poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Jeśli ktoś określa siebie mianem katolika, jego obowiązkiem jest wiara w prawdy zawarte w ewangeliach oraz naukę Kościoła, który jest strażnikiem tradycji i dogmatów. Wielu współczesnych katolików czasami podważa niektóre dogmaty, ale oficjalny Kościół konsekwentnie stoi na swoim stanowisku uznając je za podstawy wiary katolickiej.

Rola sakramentów w religii katolickiej

W różnych tradycjach religijnych rytuały odgrywają odmienną rolę. Inne znaczenie przypisuje się również sakramentom. Szczególne znaczenie mają one dla wyznawców religii katolickiej. Zgodnie z zasadami wiary i doktryną kościoła Katolickiego rozumianego nie tylko jako duchowieństwo, ale i cała wspólnota osób wierzących, jest głoszenie nauki chrześcijańskiej całemu światu oraz udzielanie sakramentów. W odróżnieniu od wyznawców rzymskiego katolicyzmu, Kościoły obrządku wschodniego przyjmują naukę o znaczeniu sakramentów w życiu chrześcijanina, ale nazwę tę stosują również do innych czynności rytualnych. Kościół Katolickie pojmuje sakramenty jako znak Bożej łaski. Wyróżnia ich siedem i dzieli na trzy grupy, co ma przypominać etapy życia człowieka, w tym także etapy rozwoju duchowego. Trzy pierwsze wprowadzają wiernego do wspólnoty katolickiej i nazywa się je sakramentami inicjacji. Chronologicznie rzecz biorąc pierwszy jest sakrament chrztu, udzielany już małym dzieciom, a następne to bierzmowanie i Eucharystia, po raz pierwszy przyjmowana w trakcie Pierwszej Komunii. Następna grupa to sakramenty chrześcijańskiego uzdrowienia. Należy do niej sakrament pokuty obejmujący spowiedź oraz sakrament namaszczenia chorych. Ostatnia grupa obejmuje sakrament małżeństwa oraz sakrament kapłaństwa czyli święceń.

Największa wspólnota chrześcijan na świecie

Wyznawcy katolicyzmu stanowią największą na świecie chrześcijańską wspólnotę religijną i wraz z wyznawcami rozmaitych odłamów protestantyzmu oraz Cerkwi prawosławnej tworzą jeden z trzech najważniejszych nurtów współczesnego chrześcijaństwa. Szacuje się, że obecnie katolicy stanowią niemal 18 procent całej ludności świata. Istnieją kraje, gdzie liczba osób wyznających tę religię nieustannie rośnie, co jest związane z szeroko zakrojoną działalnością misyjna Kościoła Katolickiego. Zwłaszcza na terenie Azji i Afryki odnotowuje się systematyczny wzrost liczby wiernych. W Afryce żyje obecnie około 15 procent światowej populacji wszystkich katolików, natomiast w Azji około 10 procent. W krajach azjatyckich chrześcijanie często są prześladowani a oficjalne wyznawanie katolicyzmu jest zabronione i może się spotkać z surowymi karami i restrykcjami. Niemniej jednak nie zraża to osób pragnących zostać członkami wspólnoty katolickiej. Mimo narażania się na niebezpieczeństwo decydują się przyjąć chrzest i postępować w codziennym życiu zgodnie z zasadami swojej religii. Wielu z nich porównuje swoja sytuację z sytuacja pierwszych chrześcijan, którzy musieli niejednokrotnie ukrywać się przed przedstawicielami oficjalnej religii. Ponad dwa tysiące lat historii przekonało wiernych o trwałości tej wspólnoty.

Ilu jest katolików na świecie?

Dane statystyczne na temat wiernych wyznania katolickiego są co roku opracowywane przez statystyków samego Kościoła, jak i świecie urzędy statystyczne poszczególnych krajów. W ostatnich latach, czyli w roku 2008 oraz 2009 na całym świecie było około 1,1 miliarda wiernych wyznania katolickiego. Stanowi to nieco mniej niż osiemnaście procent populacji całej planety. Amerykańskie źródła, w tym Protestancki Ośrodek Chrześcijaństwa Globalnego, podają, że każdego dnia na świecie przybywa około 31 tysięcy wyznawców tej religii. Najwięcej katolików żyje w Ameryce Południowej, na drugim miejscu znajduje się Europa, następnie Oceania i Azja. Niemal połowa światowej populacji katolików to mieszkańcy Ameryki Południowej i Północnej. W krajach azjatyckich i na terenie Afryki liczba osób nawracających się na katolicyzm z innych tradycji religijnych oraz rodzących się w rodzinach katolickich wciąż wzrasta. To dzięki nim Kościół Katolicki odnotowuje przyrost wiernych, bo w wielu krajach europejskich od kilkunastu lat liczba katolików systematycznie spada. Dużo osób występuje z Kościoła, dokonując aktu oficjalnej apostazji, a wielu rodziców decyduje się w ogóle nie chrzcić swoich dzieci. W Polsce liczba osób ochrzczonych w obrządku katolickim wynosiła w 2010 roku 33,7 milionów, czyli około 88,4 procent populacji.

Najważniejsze przykazanie w tradycji katolickiej

Filarami chrześcijaństwa i wszystkich nowych nurtów jest Stary i Nowy Testament, razem tworzące świętą księgę tej religii zwaną Biblią. Stary Testament został napisany na długo przed narodzinami Jezusa i stanowił część tradycji żydowskiej. Nowy Testament stanowi w myśl katolickich wierzeń wypełnienie starotestamentowych proroctw i obejmuje cztery Ewangelie, opisujące dzieje Jezusa spisane przez apostołów oraz Dzieje Apostolskie i Listy Apostolskie, kierowane przez tych ostatnich do członków pierwszych chrześcijańskich wspólnot. Moralność i etyka chrześcijańska jest oparta na Dekalogu, czyli Dziesięciu Przykazaniach, których treść przekazał Mojżeszowi sam Bóg na górze Synaj na kamiennych tablicach. Kościół Katolicki nieco zmodyfikował ich treść, wyrzucając przykazanie zabraniające tworzenia wizerunków Boga i świętych, ale poza tym Dekalog pozostaje bez zmian. Trzy pierwsze przykazania odnoszą się do relacji człowieka z Bogiem, siedem pozostałych reguluje natomiast stosunki i postępowanie z ludźmi. Wypowiedziane przez Jezusa w Nowym testamencie przykazanie miłości nie niweluje w żaden sposób starotestamentowych nakazów i zakazów, stanowi natomiast ich uzupełnienie i tworzy zupełnie nowy sposób pojmowania relacji z drugim człowiekiem, oparty na szacunku i miłości nawet w stosunku do nieprzyjaciela.

Chrzest jako wejście do wspólnoty katolickiej

W wielu tradycjach religijnych, także w tradycji chrześcijańskiej i katolickiej chrzest jest uroczystym przyjęciem do wspólnoty wiernych. W Kościele Katolickim ma on rangę sakramentu i zgodnie z wierzeniami katolików jest niezmywalny. Przyjmuje postać rytualnego, uroczystego obmycia woda przez kapłana. W momencie chrztu człowiek otrzymuje imię i staje się katolikiem na całe życie. Chrztu w tym znaczeniu nie można unieważnić, anulować ani w jakikolwiek inny sposób cofnąć. Kto raz zostanie poprzez sakrament chrztu członkiem wspólnoty katolickiej, ten pozostanie katolikiem już na zawsze. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa, kiedy wspólnota odnotowywała nawrócenia wśród przedstawicieli innych religii chrzest był przyjmowany przez osoby dorosłe, które się nawróciły. Kandydat na chrześcijanina musiał odpowiedzieć na trzy rytualne pytania dotyczące doktryny, a następnie zostawał zanurzony w wodzie. Sam Jezus został ochrzczony w wodach rzeki Jordan przez Jana Chrzciciela. Obecnie katolicy chrzczą małe dzieci, jak najszybciej po urodzeniu, co stanowi pozostałość jeszcze średniowiecznych obaw przed wiecznym potępieniem, na jakie był narażony człowiek, który umarł nie będąc uprzednio ochrzczonym, gdyż ciążyło na nim piętno grzechu pierworodnego, którego dopuścili się w raju prarodzice Adam i Ewa.

Najważniejsze święta w religii katolickiej

Nawet ktoś, kto z wyznania nie jest katolikiem, bez trudu wymieni co najmniej dwa katolickie święta. Pierwszym z nich jest Boże Narodzenie, obchodzone zimą w dniu 25 grudnia i będące pamiątką narodzin Jezusa, a drugim Wielkanoc, która jako pamiątka zmartwychwstania Jezusa uroczyście kończy Triduum Paschalne. Jest to święto ruchome, a jego data jest wyznaczana zawsze na pierwszą niedzielę występująca po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Łatwo obliczyć, że najwcześniej data Wielkanocy może wypaść w dniu 21 marca, a najpóźniej 25 kwietnia. Nabożeństwa w trakcie których rozważa się mękę, ukrzyżowanie i zmartwychwstanie Jezusa, obejmuje trzy kolejne dni: Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Zarówno Wielkanoc, jak i Boże Narodzenie są świętami religijnymi w tradycji katolicyzmu, ale są tak mocno wpisane w naszą tradycję, że w ich trakcie w naszym kraju są dni wolne od pracy. Podobnie stało się ze świętem Trzech Króli, obchodzonym 6 stycznia, w oficjalnej liturgii określanym jako dzień Objawienia Pańskiego, które kilka lat temu również zostało ogłoszone dniem wolnym od pracy. Ku czci wszystkich męczenników i świętych w dniu 1 listopada obchodzi się Dzień Wszystkich Świętych, błędnie nazywany potocznie Świętem Zmarłych. W tym dniu nie tylko katolicy odwiedzają groby swoich zmarłych bliskich.

Na Piotrowym tronie w Watykanie

Głową Kościoła Katolickiego jest papież. Pełni on potrójną funkcję. Jest zarazem biskupem Rzymu, głową Stolicy Apostolskiej czyli Państwa Watykańskiego oraz zwierzchnikiem całego Kościoła Katolickiego na świecie. Tradycja katolicka uznaje go za bezpośredniego kontynuatora świętego Piotra apostoła, który zgodnie z zapisem ewangelicznym otrzymał namaszczenie na tę godność od samego Jezusa. Dlatego zwyczajowo mówi się, że zasiada on na tronie Piotrowym. Ciekawe jest pochodzenie i historia poszczególnych tytułów, jakimi obdarzany był i nazywany papież na przestrzeni dziejów. Samo słowo papież pochodzi od tytułu Papa, który pochodzi z języka włoskiego i wywodzi się od greckiego słowa pappas, a w kościele tradycji zachodniej przysługiwał jedynie biskupom, natomiast w obrządku wschodnim nazywano w ten sposób każdego duchownego i księdza. Jako określenie zarezerwowane wyłącznie dla biskupa rzymskiego zaczął od funkcjonować w czwartym wieku. Do naszego kraju słowo papież zawędrowało za pośrednictwem języka naszych południowych sąsiadów Czechów. Papież po śmierci swojego poprzednika jest wybierany w trakcie ogólnego zgromadzenia kardynałów, czyli konklawe, sprawuje w katolicyzmie swoją godność aż do śmierci, ale kilka razy w historii zdarzyło się, że aktualny papież dobrowolnie zrzekł się urzędu.